Simetri ve kasıtlı bozulan düzen
İki yanı birbirine benzeyen kadraj sakin durur, fazla tekrar ederse uyuşur. Simetriyi kurmanın ve tek bir öğeyle bozmanın yollarını açıyoruz.
Simetri, kadrajın iki yanının birbirine aynalanmasıdır. Bir cami avlusu, bir köprü, durgun sudaki yansıma veya düzgün bir koridor bu duyguyu hemen verir. Göz sakinleşir, çünkü nereye bakacağını şaşırmaz. Aynı sakinlik, fazla tekrar ederse uyuşukluğa döner. O zaman simetriyi bilinçli olarak biraz bozmak, kareye nefes aldırır. Öncü çizgilerin gözü nasıl yürüttüğünü https://isiginpesinde.com/oncu-cizgilerle-bakisi-tutmak yazısında konuşmuştuk. Simetri ise gözü ortaya demirler.
Simetriyi nasıl kurarsınız
Ortayı bulun. Merdiven, kapı veya koridorun ekseni, kadrajın dikey ortasına gelsin. Yarım adım sağa kaymak, iki yanı birbirinden farklı gösterir. Telefonun ızgarası burada işe yarar. Ufuk da düz olmalıdır. Eğik bir ufuk, simetriyi hemen ele verir.
Yansıma, simetrinin en tanıdık hâlidir. Göl, ıslak zemin veya cam, üstteki sahneyi alta kopyalar. Rüzgâr çizgiyi bozuyorsa bekleyin. Tam ayna her zaman daha iyi değildir. Suyun hafif kırılması, kopyanın birebir olmadığını gösterir ve kare daha canlı durur. Yansıyan yüz, asıl yüzden daha ilginç olabilir. O zaman kadrajın ağırlığını suya verin.
Kasıtlı bozmak
Mükemmel simetrinin içine tek bir insan, tek bir kırmızı şemsiye veya tek bir açık pencere koyun. Göz hemen oraya gider. Bozan öğe küçük kalsın. Büyük olursa simetri dağılır ve geriye yalnızca karmaşa kalır. Kenarda duran bu küçük fark, düzenin içinde bir hikâye kurar. Boşluğun bu küçük notayı nasıl taşıdığını https://isiginpesinde.com/negatif-alan-ve-sade-kadraj yazısında ayrıca görmüştük.
Bazen bozmak, makineyi tam ortaya koymamaktır. Ekseni hafif kaydırmak, mekânın derinliğini artırır. Bu, hata gibi görünmesin diye diğer çizgilerin hâlâ okunması gerekir. Çizgiler birbirine paralel gidiyorsa kayma bilinçli durur. Çizgiler eğrilmişse yalnızca dikkatsizlik gibi görünür.
Nerede işe yaramaz
Doğa, cetvelle çizilmiş gibi simetrik değildir. Bir ormanı ortaya hizalamak çoğu zaman zorlama durur. Tek bir ağaç, sis ve boşluk daha dürüst olabilir. Sokakta da simetri aramak, hayatı düzene sokma çabasına döner. Kapı ve pencere ritmi varsa kullanın. Yoksa zorlamayın. İnsanlar simetrik yürümez. Onları ortaya dizmek yerine, mekânın ekseninden geçmelerini bekleyin.
Simetri, kalabalık detayı da affetmez. İki yanda farklı tabelalar, biri açık biri kapalı panjur, yerdeki çöp, dengeyi sessizce bozar. Çekimden önce iki yanı ayrı ayrı tarayın. Gözünüz ortaya kilitlenirse kenardaki uyumsuzluğu kaçırırsınız.
Işık da simetrik olmalı
Bir yan güneşli, öbür yan gölgedeyse çizgiler doğru olsa bile kare simetrik hissettirmez. Öğle ışığı bu yüzden bazı mimari karelerde işe yarar; gölgeler kısadır ve iki yan daha eşittir. Sabahın yan ışığı ise dokuyu çıkarır ama dengeyi bozar. Hangisini istediğinizi önceden seçin. Doku istiyorsanız simetri ısrarından vazgeçin.
Renk dengesi de aynı kapıya çıkar. Bir yanda mavi branda, öbür yanda çıplak taş varsa göz maviye kaçar. Brandayı kadraj dışında bırakmak, simetriyi brandayı sevdiğiniz için değil, denge için kurtarır.
Evde kısa prova
Simetriyi uzak bir meydanda aramayın. Evin koridoru, bir ayna veya mutfak penceresinin ortası bile yeter. Makineyi tam ortaya koyun, bir kare alın. Sonra kenara tek bir nesne bırakıp ikinci kareyi çekin. İkisi arasındaki fark, bozmanın ne işe yaradığını gösterir. Sokakta aynı provayı bir kapı eşiğinde yapın. Önce boş kapı, sonra kapıdan çıkan tek bir kişi. Kişi küçük kalsın. Büyürse simetri dağılır. Bu prova, kuralı ezberlemekten daha kalıcıdır.
Seçmek
Aynı mekândan iki kare üretin. Biri olabildiğince simetrik, diğeri tek bir öğeyle bozulmuş. Eve dönünce yan yana bakın. Hangisi size mekânı anlatıyor, hangisi yalnızca düzeni gösteriyor? Bu ayrım, simetriyi kural olmaktan çıkarıp bir seçenek hâline getirir. Her koridorda ortaya yatmak zorunda değilsiniz.
Sık sorulan sorular
Simetri her zaman ortaya mı konur? Konu simetrinin kendisiyse evet. Konu başka bir şeyse ortaya kilitlemek onu zayıflatabilir. Önce neyi anlatacağınıza karar verin.
Yansıma ters dönünce rahatsız eder mi? İnsan yüzü ve yazı ters durunca okunması zorlaşır. Manzara yansımasında bu sorun daha azdır. Yazıyı kadraja almak zorunda değilsiniz.
Telefonla simetri kurulur mu? Kurulur. Izgaranın orta çizgisine ekseni oturtun ve deklanşöre basmadan iki kenarı da kontrol edin.